ÇED (Çevresel Etki Değerlendirmesi) süreci, bir projenin çevresel etkilerinin değerlendirilmesi ve yönetilmesi amacıyla yapılan bir dizi aşamadan oluşur. Bu süreç, çevresel zararları en aza indirgemek için planlanmış bir mekanizmadır ve genellikle aşağıdaki aşamalardan oluşur:

1. Proje Tanıtım Dosyasının Hazırlanması

  • Proje Tanıtım Dosyası: Projenin yapısı, amacı ve özellikleri hakkında temel bilgilerin yer aldığı bir dosya hazırlanır. Bu dosya, ÇED sürecinin başlatılmasına temel oluşturur.
  • Proje sahibi, projeyi ÇED yönetmeliği kapsamında değerlendirilebilecek bir proje olarak sunar.

2. ÇED Gerekli Olup Olmadığının Belirlenmesi

  • Proje Tanıtım Dosyası, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’na veya İl Müdürlüklerine sunulur.
  • Bakanlık, projenin çevresel etkilerini değerlendirerek, projenin ÇED raporu alıp almayacağına karar verir. Eğer proje, ÇED raporu gerektirmiyorsa, bu süreç sonlanır.

3. ÇED Yönetmeliğine Göre Değerlendirme

  • Eğer proje ÇED raporu gerektiriyorsa, proje için bir ÇED raporu hazırlanması istenir.
  • Proje, çevresel, sosyal ve ekonomik etkiler açısından detaylı bir şekilde incelenir.

4. ÇED Raporunun Hazırlanması

  • ÇED raporu, projelerin çevresel etkilerini inceleyen kapsamlı bir belgedir. Bu rapor, aşağıdaki unsurları içerir:
    • Projenin detaylı tanımı ve konumu
    • Çevresel etki analizi (su, hava, toprak, biyolojik çeşitlilik gibi unsurlar üzerindeki etkiler)
    • Proje süresince ortaya çıkacak olası çevresel etkiler
    • Çevresel etkileri önlemek veya hafifletmek için alınacak önlemler
    • Alternatif senaryoların değerlendirilmesi
    • Sosyal ve ekonomik etkiler

5. Halkın Katılımı Toplantısı

  • ÇED raporunun hazırlanmasından sonra, halkın görüşlerinin alınması için bir halkın katılımı toplantısı düzenlenir.
  • Bu toplantıya yerel halk, sivil toplum kuruluşları, uzmanlar ve ilgili diğer taraflar katılabilir.
  • Katılımcılar, projeyle ilgili endişelerini dile getirebilir ve önerilerde bulunabilirler.

6. ÇED Raporunun İncelenmesi

  • ÇED raporu, ilgili bakanlık ve uzmanlar tarafından detaylı bir şekilde incelenir.
  • İnceleme sürecinde, raporun eksiklikleri ve doğrulukları denetlenir. Gerekirse rapor üzerinde düzeltme veya eklemeler yapılabilir.

7. ÇED Olumlu veya Olumsuz Kararının Verilmesi

  • ÇED raporunun incelenmesinin ardından, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, projeye dair olumlu ya da olumsuz bir karar verir.
    • Olumlu ÇED Kararı: Projenin çevresel etkilerinin kabul edilebilir düzeyde olduğu ve gerekli önlemlerin alınacağı kabul edilirse, proje için izin verilir.
    • Olumsuz ÇED Kararı: Çevresel etkiler büyükse ve olumsuz etkileri azaltmak için yeterli önlem alınamıyorsa, proje durdurulur.

8. Proje İzni ve Uygulama

  • Eğer ÇED olumlu kararı alınırsa, proje sahipleri belirtilen çevresel önlemleri ve koşulları yerine getirecek şekilde projeyi uygulamaya başlar.
  • Ayrıca, projenin uygulanması sırasında, ÇED raporunda belirtilen izleme ve denetim süreçlerine uyulması zorunludur.

9. İzleme ve Denetim

  • Proje uygulandıktan sonra, çevresel etkilerin düzenli olarak izlenmesi ve denetlenmesi gerekir.
  • Proje, belirtilen çevresel önlemleri yerine getirmeli ve çevresel etkiler izlenmelidir. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı veya diğer ilgili otoriteler bu süreci takip eder.